Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 8 november 2017

Fractievoorzitter Oosterop: “Zuid-Holland is nog niet af”

Vandaag zijn de Algemene Politieke Beschouwingen in Provinciale Staten. Namens D66 Zuid-Holland benadrukte fractievoorzitter Ria Oosterop dat onze provincie, ondanks de mooie resultaten van de afgelopen jaren, nog niet af is. Hieronder vindt u haar spreektekst tijdens deze Statenvergadering.

 

Voorzitter,

Dank op eerste plaats aan GS en onze ambtenaren voor de begroting die voor ons ligt. Een begroting waaruit, wat D66 betreft, blijkt dat we als provincie Zuid-Holland op de goede weg zijn. Tegelijkertijd beseffen we dat Zuid-Holland nog niet af is (en misschien wel nooit af zal komen, omdat er altijd wel wat te doen is) én dat er, meer dan in voorgaande jaren nu ook de financiële mogelijkheden zijn om verder te investeren in de gezonde leefomgeving van onze provincie.

Terugkijkend constateert D66 dat er de afgelopen jaren veel veranderd is in de wijze waarop onze provincie intern en extern opereert. We hebben een nieuwe, netwerkende en verbindende manier van werken geïntroduceerd en daarbij zijn we, veel meer dan de jaren daarvoor, allianties aangegaan. We zitten om de tafel met kennisinstellingen, bedrijven, boeren, sportclubs, maatschappelijke organisaties en andere betrokken partners. Uitnodigend en veel meer gericht op samenwerking.

Ook de manier van financieren verandert. Boekjaarsubsidies behoren steeds meer tot het verleden – een provinciale financiële bijdrage is nu specifiek en resultaatgericht, of er wordt gebruik gemaakt van revolverende fondsen, om tijdelijke knelpunten effectief te lijf te kunnen gaan.

D66 is trots te constateren dat deze aanpak werkt. Het gaat er om dat we samen met onze inwoners, onze bedrijven en organisaties werken aan een nog beter, gezonder Zuid-Holland. Wij vertrouwen op de eigen kracht van mensen. Participatie, zowel in ideeën als financieel, is voor ons dan ook vanzelfsprekend en belangrijk. Niet voor niets pleitten we daar tijdens de vorige Statenvergadering bij de behandeling van de Koepelnotitie ook al voor.

Wel valt ons op dat het lastig is om goed inzicht te krijgen in hoe het netwerkend werken in de praktijk wordt ervaren. Hoe krijgen wij terugkoppeling van onze samenwerkingspartners over hun ervaringen met netwerkend werken. Is het college bereid een plan op te stellen om een kwaliteitsmeting op te zetten voor het netwerkend werken, waarbij terugkoppeling wordt gevraagd op de ervaringen van onze partners?

 

Voorzitter,

Ik zei het al: Zuid-Holland is nog niet af. Wij bereiden ons optimistisch voor op een nieuwe tijd. Een duurzame provincie, die tot de wereldtop behoort. Waar het goed leven is en waar de economie floreert. Wij bereiden ons voor op wat er later gaat gebeuren.

Maar: laten we niet vergeten dat, zoals Klein Orkest het ooit zong, later allang begonnen is. We kunnen niet bij nul beginnen, en we kunnen het ons al helemaal niet veroorloven om te wachten. Immers: vandaag komt nooit meer terug.

Gelukkig beginnen wij ook niet bij nul. Er is in deze coalitieperiode, in de afgelopen 2,5 jaar, al heel veel bereikt. Wij investeren fors in de mobiliteit in onze provincie, van nieuwe fietspaden, tot nieuwe wegen en beter openbaar vervoer. Wij investeren fors in een duurzamer provincie, die niet meer afhankelijk is van fossiele brandstoffen, en proberen er voor te zorgen dat ook onze inwoners daar van kunnen profiteren. Wij werken aan een veiliger provincie, waar voor bedrijven die zich niet aan onze standaarden voor milieu en luchtkwaliteit willen houden in de toekomst geen plaats meer is: het schrappen van het recht om te mogen vervuilen staat wat D66 bovenaan de agenda, samen met het eindelijk hanteren van de WHO-normen voor luchtkwaliteit in plaats van de afgezwakte nationale normen.

Wij weten dat wij daarbij op steun van onze nieuwe Staatssecretaris van Milieu, mevrouw Van Veldhoven kunnen rekenen.

 

Voorzitter,

Laat ik vanaf deze plek het nieuwe kabinet-Rutte III veel succes wensen. Het zal u niet verbazen dat mijn fractie dit kabinet verwelkomt en zich voor het grootste deel kan vinden in het nieuwe regeerakkoord. Daarin staan voor de provincies uiterst belangwekkende passages en nog interessanter: er zijn ook middelen beschikbaar voor de doelen die wij als D66 al jaren omarmen en waarin wij ook in de toekomst willen blijven investeren.

Zo zijn wij verheugd met de plannen van het nieuwe kabinet om te gaan werken aan een ambitieus klimaatbeleid en aan een duurzaam Nederland. De lat ligt wat dat betreft hoog. Dus: het klimaatakkoord van Parijs is uitgangspunt, maar als de EU als geheel onvoldoende ambitieus is, zal Nederland samen met de buurlanden optrekken om een extra inzet te plegen. Er komt een nationaal klimaat- en energieakkoord waarmee met alle partijen de CO2-uitstoot wordt aangepakt.

Dat is niets te vroeg, want juist het halen van de GGZ-doelstellingen die wij met elkaar hebben afgesproken (nl. 49% minder uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990) wordt een enorme uitdaging. Gelukkig is per jaar een Rijksbudget beschikbaar van zo’n vier miljard euro voor investeringen in de verduurzaming van onze economie. Goed nieuws, omdat het wat D66 betreft kansen biedt om de komende jaren verder te investeren in klimaat en duurzaamheid.

Wij zien uit naar de inzet van het college voor dit nationaal klimaat- en energieakkoord.

In het regeerakkoord is er ook veel aandacht voor mobiliteit. Gelukkig, want als we de nationale doelstellingen voor klimaat en luchtkwaliteit willen halen, dan moeten we onze mobiliteitssector schoner maken en verduurzamen zonder de economische ontwikkeling te schaden, maar door deze juist te versterken. De fiets en het openbaar vervoer spelen daarbij een grote rol, maar ook vervoer over water moet in een waterrijke provincie als de onze een volwaardige optie zijn voor (goederen)vervoer over de weg.

Het kabinet trekt eenmalig een bedrag van 100 miljoen euro uit voor cofinanciering van gemeentelijke en provinciale investeringen in fietsinfrastructuur en fietsenstallingen bij OV-knooppunten. Wij prijzen ons gelukkig te kunnen constateren dat er heel veel fietspaden en stallingsmogelijkheden zijn bijgekomen in de achter ons liggende jaren, maar ook op dit terrein liggen dus enorme kansen, die we met beide handen willen aanpakken. Het Fietsplan 2016-2025 staat vol ambities, die nog lang niet allemaal gefinancierd kunnen worden.

D66 stelt daarom voor om twee keer 4 miljoen euro die het college beschikbaar heeft gehouden voor de uitvoering van het regeerakkoord te bestemmen voor de fiets.

Met 8 miljoen cofinanciering van Rijkswege en zo mogelijk ook nog 8 miljoen lokale middelen, kan een forse stap worden gezet om de fiets in onze provincie een nog aantrekkelijker vervoermiddel te maken.

Waar het gaat om extra investeringen, steunt D66 ook de voorstellen van het college om twee keer 3,5 miljoen euro te reserveren voor het verder verlagen van de opcenten op de wegenbelasting en het aantrekkelijker maken van het openbaar vervoer.

Op dit laatste punt heeft mijn fractie in beginsel een voorkeur voor het verlagen van de tarieven. Uit de brief van GS blijkt echter ook dat dit nog een behoorlijke kluif is om te realiseren, waarbij wij grotendeels afhankelijk zijn van de vervoerders. Het heeft daarom onze voorkeur om pas op een later moment definitief te besluiten over de inzet van de 3,5 miljoen OV-middelen, na het gesprek tussen PS en de Zuid-Hollandse vervoerders op 22 november. Pas dan kan duidelijk worden welke optie – tariefsverlaging of extra investeren in kwaliteit – ook realistisch is.

Ook over verkeersveiligheid is het regeerakkoord helder. Het kabinet wil samen met o.a. de provincies werken aan een veilige weginrichting, met name bij N-wegen. Het manifest Verkeersveiligheid: een nationale prioriteit” staat daarbij centraal. Ook op dit gebied verzoeken we het college dit onderwerp snel en adequaat op te pakken.

Het CDA komt later vandaag met concrete voorstellen op het punt van verkeersveiligheid, die mijn fractie van harte ondersteunt.

D66 is blij met de bevestiging van het nieuwe kabinet dat Nederland écht van het gas af gaat. Nieuwe wijken worden niet langer aangesloten op het gasnetwerk. Daarmee wordt een grote stap gezet naar verdere verduurzaming, maar ook van de conversie van bestaande wijken moet werk worden gemaakt. Wij begrijpen van de gedeputeerden Born en Weber dat een brede inventarisatie van bestaande woningen in de maak is en dat zowel woningbouwcorporaties als particulieren straks inzicht kunnen krijgen in hoe huizen aan de nieuwe tijd kunnen worden aangepast.

We moeten echter voorkomen dat dit een papieren exercitie blijft. Hoe zien GS hun coördinerende rol bij de uitvoering van de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad voor zich? Hoe wordt hierbij samengewerkt met gemeenten?

Het zou te ver voeren om hier en nu het hele regeerakkoord te bespreken, maar ik wil er toch nog een onderwerp uithalen, nl. die van de herindelingen. Het kabinet ondersteunt de beweging van herindelingen en geeft de provincie daarin meer mogelijkheden.

U weet van D66 dat wij een voorstander zijn van grotere, slagvaardige gemeenten. Op veel plekken in onze provincie loopt momenteel de discussie over de bestuurlijke toekomst en wij zien ons gesteund in onze ambitie door het regeerakkoord, Wij kennen echter ook de gevoeligheden in dit huis, zodra het H-woord op tafel komt. Wij zijn benieuwd hoe het college van GS over dit onderwerp in het regeerakkoord denkt en voor welke gemeenten in onze provincie dit volgens GS zou gelden?

 

Voorzitter,

Wij willen GS complimenteren met de begroting. Er is veel energie gestoken in transparantie in het algemeen en in het inzichtelijk maken van de reserves en de opbouw van de programma’s. Het gesprek over welke kant Provinciale Staten met Zuid-Holland op willen, én hoe wij dat met elkaar gaan betalen, wordt zo een stuk eenvoudiger.

De verbeterde opzet laat ook zien dat er mogelijkheden zijn om nóg meer te investeren in energietransitie, klimaatadaptatie, verduurzaming en economische vernieuwing. Wij herkennen ons in de ambities in de brief van GS over de aanvullende ambities en steunen de focus op economische transitie, energietransitie en kenniseconomie.

Wij zijn blij dat GS goed gekeken heeft naar kansen die er op deze terreinen zijn en heeft aangesloten op de behoefte van bedrijven: een fonds voor regeneratieve geneeskunde, de ondersteuning van fieldlabs en een campusregeling zijn hier voorbeelden van en we zijn vooral blij met de extra miljoenen voor de MKB Innovatiestimulering Topsectoren, de MIT. Het MKB is immers de economische motor van Zuid-Holland en alle beetjes helpen om juist deze bedrijven kansen te bieden in een concurrerende markt.

De provincie Zuid-Holland investeerde eerder al in het slagvaardiger en innovatiever maken van onze economie. Daarom is het goed dat er een zogenoemd alertheidsbudget wordt gecreëerd zodat wij als provincie ook slagvaardiger kunnen reageren op kansen die zich voordoen.

Mijn fractie wil wel twee punten benadrukken. Het budgetrecht blijft ook voor dit alertheidsbudget bij de Staten en het mag in geen geval een potje voor ”leuke dingen” van het college worden, zoals in andere provincies in het verleden wel heeft bestaan. De koppeling met de in dit huis vastgestelde provinciale doelen staat voorop.

 

Voorzitter,

Een potentiële bedreiging voor onze provincie is het probleem van de bodemdaling. Grote delen van Zuid-Holland krijgen hier vroeger of later mee te maken. De aandacht van GS is er , maar ik vraag het college gezien de urgentie, toch werk te maken van een actieplan bodemdaling, dat aansluit op het nationaal kennisprogramma ‘klimaat, water en bodemdaling’.

Daarin zou in elk geval inzichtelijk moeten worden gemaakt hoeveel menskracht en middelen worden ingezet voor het bestrijden van bodemdaling en of dit voldoende is voor de opgaven waar Zuid-Holland voor staat.

 

Voorzitter,

De leden herinneren zich wellicht nog mijn pleidooi van vorig jaar voor een gezonde leefomgeving. Mijn accenten zijn dit jaar weliswaar wat anders, de wens dit resultaat te bereiken is er nog steeds. De kwaliteit van onze leefomgeving staat onder druk door een groeiend aantal inwoners, economische ontwikkeling en de klimaatverandering. Die druk zal naar verwachting alleen maar toenemen.

Voor onze natuur betekent dit behouden, beheren en beschermen. Het college is met zijn natuurbeleid de goede weg ingeslagen en mijn fractie houdt de vinger aan de pols waar het om de uitvoering gaat. Hierbij zien we natuurlijk graag snel resultaat„ maar een netwerkend netwerk en het creëren daarmee van draagvlak en eigen verantwoordelijkheid, vraagt om tijd en ruimte voor de regio.

Een gezonde leefomgeving moet er ook zijn voor andere organismen dan de mens, in het bijzonder de beschermde soorten. De biodiversiteit staat nog altijd onder druk. Recent konden we het onrustbarende signaal over de hoeveelheid insecten in de krant lezen. Dit zou kunnen duiden op een aantasting van ecosystemen.

Immers, hommels en bijen zijn onmisbaar voor de bestuiving van planten en daarmee voor de productie van ons voedsel. Wij horen graag van het college of onze zorgen daaromtrent worden gedeeld en wat GS hieraan kunnen doen. Wellicht heeft onze bijenambassadeur daarover een mening.

 

Voorzitter,

Zuid-Holland is nog niet af, maar samen bouwen wij wel steeds verder aan het Zuid-Holland van morgen. De Begroting 2018 luidt het laatste volle jaar in van deze coalitie. Met nog anderhalf jaar te gaan tot de volgende Statenverkiezingen, is komend jaar hetjaar van de realisatie van de plannen van VVD, D66, CDA en SP. Samen maken wij scherpe keuzes voor een schoner, slimmer en sterker Zuid-Holland. Om alle mooie ambities waar te maken, moeten wij nu verder aan de slag. Want bedenk goed: later is allang begonnen, en vandaag komt nooit meer terug.